Jak powstaje trójwymiarowy obraz? Przewodnik 3D-maniaka (cz.I)

.. / Sprzęt: Monitory/wyświetlacze/telewizory
.. / Sprzęt / Audio-Wideo / Telewizory/Telewizory cyfrowe: Telewizory LCD

Juliusz Kornaszewski

Telewizja 3D to już rzeczywistość. Na monitorach 3D i laptopach 3D możemy grać w kilkaset trójwymiarowo prezentowanych gier, a wczoraj do sklepów trafiły pierwsze telewizory i odtwarzacze Blu-ray przygotowane do obsługi długo oczekiwanego standardu. Opisujemy rodzaje rozwiązań 3D, a także podpowiadamy jaki powinieneś mieć sprzęt, aby oglądać 3D na telewizorze bądź monitorze komputerowym.

Zobacz też:

Film Blu-ray 3D będzie kosztował 300 zł Sony: kamera 3D wkrótce dla każdego Notebook "3D" Asusa w ofercie Komputronik i Vobis Nadchodzi telewizja 3D Rewolucja 3D - to już rzeczywistość

Po wielkich ekranach LCD i plazmowych, które trafiły do domów telewidzów na całym świecie, przyszedł czas na kolejny krok w ewolucji telewizji. Jest nim obraz 3D, który przeniesie widza w kolejny wymiar dodając obrazowi głębi obcej obrazom dwuwymiarowym.

Obraz trójwymiarowy to nie nowość, mogliśmy go oglądać w wybranych kinach już dziesiątki lat temu, lecz dzięki cyfrowym nośnikom danych i rozwoju technologii wrażenia z sali kinowej będziemy mogli przenieść do własnych domów. Zagadnienia 3D dotyczą zarówno sprzętu komputerowego (monitory, notebooki, karty graficzne, gry) jak i elektroniki użytkowej (telewizory, Blu-ray, telewizja 3D). Postanowiliśmy po kolei przyjrzeć się tym segmentom, dzięki czemu mamy nadzieję stworzyć kompletny przewodnik po świecie rozwiązań 3D. W pierwszej części przybliżamy zasady tworzenia obrazów trójwymiarowych.

Efekt trójwymiarowy uzyskiwany jest dzięki stereoskopii, jednej z najstarszych technik obrazowania pozwalającej oddać wrażenie normalnego widzenia przestrzennego. Odwzorowane są tutaj zarówno odległości od obserwatora, głębia sceny oraz przestrzenne ułożenie poszczególnych elementów obrazowanego obiektu lub obiektów.

Zanim przejdziemy do omówienia obecnych na rynku produktów 3D w prostych słowach postaramy się wytłumaczyć metody uzyskiwania trójwymiarowego obrazu. To ważne, bo producenci nie zdecydowali się na jedno rozwiązanie. Warto więc poznać wady i zalety poszczególnych technologii.

Jak uzyskać obraz 3D

Jak powstaje obraz 3D - od rejestracji do pojawienia się na domowym ekranie Stereoskopia tak naprawdę nie tworzy rzeczywistego trójwymiarowego obiektu tak jak holografia, ale po porostu oszukuje ludzki mózg, bazując na sposobie widzenia świata przez człowieka.

Nasze oczy rejestrują bowiem na siatkówce dwa płaskie obrazy - tak jak robi to każdy aparat fotograficzny na kliszy lub matrycy CCD/CMOS. Oba obrazy są jednak względem siebie lekko przesunięte. Związane jest to z nieco innym kątem patrzenia na dany obiekt przez lewe i prawe oko. To właśnie te drobne różnice niosą informację o trzecim wymiarze, które interpretuje nasz mózg, przetwarzając dwa płaskie obrazy w obraz przestrzenny. Wystarczy teraz dostarczyć dwa obrazy widziane z perspektywy lewego i prawego oka, aby ludzki mózg zinterpretował ten widok jako przestrzenny.

Takich dwuobiektywowych kamer Panasonica używał Cameron podczas kręcenia megahitu kinowego Avatar. Najstarszym i najprostszym sposobem przedstawiania obrazów stereoskopowych było łączenie dwóch rysunków lub zdjęć zrobionych w tzw. stereopary (oba są bardzo podobne, ale różnią się nieco kątem widzenia obiektów) i oglądanie ich przez stereoskop.

Pierwszy stereoskop tzw. model Wheatstone'a powstał w latach czterdziestych XIX w., a najbardziej rozpowszechniony model Holmesa skonstruowany został w roku 1861. Do robienia zdjęć stereoskopowych powstało też wiele konstrukcji aparatów fotograficznych. Trzeba w tym miejscu dodać, że istnieje też możliwość oglądania stereopar bez użycia stereoskopu - należy tylko odpowiednio ustawić wówczas oczy w zezie zbieżnym tak, aby każde oko było skierowane na odpowiedni obraz stereopary (są one zamienione wówczas miejscami). Wymaga to jednak treningu i nie każda osoba jest w stanie tego dokonać, nie mówiąc o tym, że takie częste zezowanie nie jest też obojętne dla wzroku.

Dobrze znane okulary

Prototypowy telewizor laserowy 3D opracowany przez amerykańską firmę HDI. Jakość obrazu ma przewyższać tę znaną z trójwymiarowych telewizorów LCD i PDP. Najbardziej popularną metodą stereoskopową wykorzystywaną również w komputerowym, przetwarzaniu obrazu jest metoda anaglifowa. Anaglif to po prostu rysunek fotografia lub film dający złudzenie trójwymiarowości podczas ich oglądania przy użyciu specjalnych okularów, w których jedno szkło jest czerwone, drugie niebieskie lub turkusowe.

Sporządzenie anaglifów polega na nałożeniu na siebie dwóch zdjęć, wykonanych z lekkim poziomym przesunięciem odpowiadającym obrazom dla lewego i prawego oka oraz ich jednoczesnym zabarwieniu na kolor czerwony i niebieski. Przy oglądaniu przez okulary o tak samo zabarwionych szkłach następuje separacja obrazów i pojawia się efekt przestrzenny przy nieco zubożonej kolorystyce.

Nowoczesne komputery potrafią takie stereoskopowe, anaglifowe obrazy generować w czasie rzeczywistym. Wystarczy odpowiednie algorytmy przesuwające obraz i dodające dominantę czerwona lub niebieską zaimplementować w komputerowej grze. W ten sposób można też przerobić dowolne cyfrowe zdjęcie.

Metodę anaglifową wykorzystuje się też w poligrafii. Przygotowane odpowiednio zdjęcie czy obrazek można bez problemu wydrukować, a do książki dodać niebiesko-czerwone foliowe okulary, aby móc oglądać zamieszone w niej obrazki w trójwymiarze.

Laserowe telewizory 3D najlepsze?

Moduł lasera stosowany w trójwymiarowym telewizorze laserowym firmy HDI Zanim zobaczymy 3D na ekranach plazm, telewizorów/monitorów LCD, a w późniejszym okresie ekranów OLED, być może do sklepów trafią już pierwsze odbiorniki 3D tworzące obraz przy pomocy specjalnego modułu lasera (zawiera laser czerwony, zielony i niebieski) oświetlającego dwa panele LCOS RGB. Amerykańska Firma HDI opracowała 100-calowy telewizor laserowy pracujący w rozdzielczości 1920x1080 pikseli (1080p), który jest w stanie wyświetlać obraz z częstotliwością 1080 Hz (360 Hz dla każdego koloru podstawowego). Tak zawrotna częstotliwość odświeżania ma zapewniać komfortowe oglądanie obrazu 3D, który nie migocze i nie powoduje dyskomfortu u widza. Do zestawu dołączane będą okulary polaryzacyjne. Dużą zaletą odbiornika będzie energooszczędność. Zużywa on 150W, czyli ok 80% mniej energii niż podobne wielkością ekrany plazmowe, jest także od nich o 75% lżejszy. Cena ma być ok 60 % niższa niż konkurencyjnych produktów LCD i PDP. Grubość 100-calowego telewizora HDI to tylko 25 cm. Producent planuje także wprowadzenie do oferty odbiorników o mniejszych przekątnych ekranu, na początku 46-calowych.